da(r)- ve wo(r)- ile edatlı zamirler

Kısaca

Almancada bir edatın bağlı olduğu şey veya konu hakkında soru sorarken wo(r)-, ona gönderme yaparken da(r)- kullanılır. Böylece aynı ismi tekrar etmek gerekmez: Worauf wartest du? – Ich warte darauf. Bu yapılar genellikle kişiler için kullanılmaz; bir kişiyi sorarken edat + wer, ona gönderme yaparken edat + kişi zamiri kullanılır: Auf wen wartest du? – Auf ihn.

Yapı

wo + edat → womit, wofür; da + edat → damit, dafür. Edat sesli harfle başlıyorsa araya r girer: worauf, worüber; darauf, darüber.

Kullanım

• Fiilin gerektirdiği edatı koru: auf etwas warten → worauf? / darauf; über etwas sprechen → worüber? / darüber.
• Bir nesneyi, durumu veya konuyu sorarken wo(r)-, daha önce sözü edilen şeye gönderme yaparken da(r)- seç.
• Kişiler için edatı soru zamiriyle veya kişi zamiriyle ayrı kullan: mit wem? / mit ihr.

Örnekler

• Worauf wartest du? – Ich warte auf den Bus. — Neyi bekliyorsun? – Otobüsü bekliyorum.
• Ich freue mich auf das Wochenende. Darauf freue ich mich auch. — Hafta sonunu dört gözle bekliyorum. Ben de hafta sonunu dört gözle bekliyorum.
• Womit öffnest du die Tür? – Mit diesem Schlüssel. — Kapıyı neyle açıyorsun? – Bu anahtarla.
• Wir sprechen über den Plan. Darüber sprechen wir morgen weiter. — Plan hakkında konuşuyoruz. Yarın bu konuyu konuşmaya devam edeceğiz.

Yaygın hata

❌ Woauf wartest du?

✅ Worauf wartest du?

Edat sesli harfle başladığı için wo ile edat arasına r girer: wo + r + auf → worauf.

Unutma

Şeyler ve konular için worauf/darauf; kişiler için auf wen/auf ihn gibi ayrı biçimler kullanılır.