Ayrılabilen fiil, modal fiil ve geçmiş zamanda cümle çerçevesi

Kısaca

Almancada ana cümlede çekimli fiil genellikle ikinci konumdadır. Fiilin geri kalan kısmı ise cümlenin sonuna gidebilir; böylece diğer sözcükleri çevreleyen bir cümle çerçevesi oluşur. Ayrılabilen fiillerde önek, modal fiillerde mastar, Perfekt ile kurulan geçmiş zamanda ise Partizip II sonda yer alır.

Yapı

Ana cümle: özne + çekimli fiil + diğer öğeler + ayrılan önek / mastar / Partizip II. Örnek: Ich rufe dich an; ich muss arbeiten; ich habe gearbeitet.

Kullanım

• Ayrılabilen fiilin çekimli kısmını başta, önekini sonda kullan: anrufen → ich rufe … an.
• Modal fiilden sonra asıl fiili mastar hâlinde en sona koy: ich muss … arbeiten.
• Perfekt ile geçmişten söz ederken haben veya sein fiilini çekimle; Partizip II’yi sona koy: ich habe … gekocht.

Örnekler

• Ich rufe dich heute Abend an. — Seni bu akşam arayacağım.
• Ich muss morgen früh arbeiten. — Yarın sabah erkenden çalışmam gerekiyor.
• Wir haben gestern zusammen gekocht. — Dün birlikte yemek pişirdik.
• Ich habe dich gestern angerufen. — Seni dün aradım.

Yaygın hata

❌ Ich rufe an dich heute Abend.

✅ Ich rufe dich heute Abend an.

Ana cümlede anrufen fiilinin an öneki ayrılır ve cümlenin sonuna gider.

Unutma

Çekimli fiil önde, ona bağlı ayrılan parça ya da diğer fiil biçimi sonda durur.