Ayrılabilen ve ayrılamayan fiiller

Kısaca

Almancada bazı fiiller bir ön ek ve bir fiilden oluşur. aufstehen (kalkmak) gibi ayrılabilen fiillerde ön ek, düz cümlede çekimli fiilden ayrılır ve cümlenin sonuna gider: Ich stehe früh auf. besuchen (ziyaret etmek) gibi ayrılamayan fiillerde ise ön ek fiile bağlı kalır: Ich besuche meine Oma.

Yapı

Ayrılabilen: özne + çekimli fiil + diğer ögeler + ön ek. Ayrılamayan: özne + ön ekiyle birlikte çekimli fiil + diğer ögeler.

Kullanım

• aufstehen ve ankommen gibi fiillerde ön eki cümlenin sonunda kullan.
• besuchen ve verstehen gibi fiillerde ön eki fiilden ayırma.
• Sözlükte fiiller birleşik yazılır: aufstehen, ankommen, besuchen.

Örnekler

• Ich stehe um sieben Uhr auf. — Saat yedide kalkıyorum.
• Der Zug kommt um acht Uhr an. — Tren saat sekizde varıyor.
• Ich besuche meine Oma am Sonntag. — Pazar günü büyükannemi ziyaret ediyorum.
• Ich verstehe die Frage nicht. — Soruyu anlamıyorum.

Yaygın hata

❌ Ich aufstehe um sieben Uhr.

✅ Ich stehe um sieben Uhr auf.

Düz cümlede ayrılabilen auf- ön eki çekimli fiilden ayrılır ve cümlenin sonuna gider.

Unutma

Fiili sözlükte birleşik görsen de ayrılabilen ön eki düz cümlede sona taşı.